Teknoloji dünyasında bir marka, özellikle de işlemci ve ekran kartı gibi kritik donanımlar üretiyorsa, tüketicilerin zihninde sadece performans değil, aynı zamanda menşei, siyasi bağları ve etik duruşu da önemli hâle gelir. Günümüzde birçok kişi, satın aldığı ürünün hangi ülkeye ait olduğunu, üretim sürecinde hangi ülkelerle bağlantılı olduğunu ve olası boykot listelerinde yer alıp almadığını merak ediyor. Bu ilginin merkezinde son yıllarda sıkça adı geçen markalardan biri de AMD yer alıyor. Kimi zaman sosyal medyada dolaşan iddialar, kimi zaman kulaktan dolma bilgiler, kullanıcıları gerçek ile spekülasyon arasında bırakabiliyor. Özellikle İsrail ile ilişkilendirilen markalar konusunda hassasiyetin artması, “AMD İsrail malı mı?” gibi soruların sıkça sorulmasına neden oluyor. Oysa bir markanın yasal merkezi, üretim tesisleri, Ar-Ge faaliyetleri ve yatırım ortaklıkları birbirinden farklı olabilir ve bu ayrımı doğru yapmak gerekir.
AMD İsrail Malı Mı?
Son dönemlerde özellikle sosyal medya platformlarında sıkça karşılaşılan “AMD İsrail malı mı?” iddiası, pek çok kullanıcıyı tereddütte bırakabiliyor. Öncelikle net bir şekilde ifade etmek gerekir ki, AMD doğrudan İsrail menşeli bir marka değildir. AMD İsrail Malı Mı sorusu, genellikle şirketin bazı ülkelerde Ar-Ge faaliyetleri yürütmesi ve küresel ölçekte farklı ofislere sahip olması nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Küresel teknoloji devlerinin hemen hemen tamamı gibi AMD de yalnızca tek bir ülkede faaliyet göstermez; dünyanın farklı bölgelerinde mühendislik merkezleri, yazılım geliştirme ekipleri ve tasarım ofisleri bulunur. Bu durum şirketin o ülkeye ait olduğu anlamına gelmez.
Bu noktada en çok karıştırılan husus, bazı küresel teknoloji şirketlerinin İsrail’de Ar-Ge merkezleri bulundurmasıdır. İsrail, yazılım ve yarı iletken tasarımı alanında güçlü bir mühendislik altyapısına sahip olduğu için pek çok uluslararası firma burada araştırma ofisleri açmıştır. Ancak bu, markanın kökeninin ya da sahiplik yapısının İsrail’e ait olduğu anlamına gelmez. AMD İsrail Malı Mı sorusuna verilen yanlış cevaplar da çoğu zaman bu tür teknik detayların yanlış yorumlanmasından kaynaklanır. AMD’nin kurumsal merkezi Amerika’dadır ve hisse senetleri Amerikan borsasında işlem görür. Yönetim kadrosu, üst düzey karar mekanizması ve marka kimliği Amerika merkezlidir.
Bir diğer yanlış algı da üretim süreçleriyle ilgilidir. Günümüzde büyük teknoloji şirketleri, üretimi kendi ülkelerinde yapmak zorunda değildir. AMD’nin de işlemcileri ve grafik yongaları, büyük ölçüde Tayvan merkezli dökümhanelerde üretilir. Bu üretimin İsrail ile doğrudan bir ilgisi yoktur. AMD İsrail Malı Mı iddiası, şirketin üretim ortağı olan TSMC gibi firmaların küresel ağıyla da karıştırılabilmektedir. Ancak bu iş ortaklıkları, marka menşeiyle doğrudan bağlantılı değildir.
AMD Hangi Ülkenin?
Tüketicilerin en çok merak ettiği sorulardan biri de AMD köken olarak hangi ülkeye aittir sorusudur. AMD Hangi Ülkenin sorusuna verilecek en net ve kısa cevap: Amerika Birleşik Devletleri’dir. Şirket, 1969 yılında Kaliforniya’da kurulmuş ve o günden bu yana bir Amerikan teknoloji şirketi olarak faaliyet göstermiştir. Hukuki merkezi, yönetim yapısı ve temel operasyonları Amerika merkezlidir. AMD Hangi Ülkenin sorusunu soran pek çok kişi, firmanın üretiminin başka ülkelerde yapılmasını köken ile karıştırabilmektedir.
Günümüz küresel ekonomisinde bir teknolojik ürünün tasarımı bir ülkede, üretimi başka bir ülkede, paketlenmesi ise tamamen farklı bir coğrafyada gerçekleştirilebilir. AMD de bu çok uluslu üretim zincirinin tipik örneklerinden biridir. Şirketin işlemcileri ve ekran kartı yongaları genellikle Tayvan başta olmak üzere Asya’daki yüksek teknolojiye sahip yarı iletken fabrikalarında üretilir. Ancak bu durum AMD’nin Tayvan ya da başka bir Asya ülkesine ait olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle AMD Hangi Ülkenin sorusu, üretim yapılan ülke ile şirketin ait olduğu ülkeyi birbirinden ayırarak değerlendirilmelidir.
AMD, hisse senetleri Amerikan borsasında işlem gören, vergi yükümlülükleri ve yasal sorumlulukları Amerika’ya bağlı olan bir şirkettir. Yönetim kurulu, üst düzey yöneticiler ve stratejik karar alma mercileri Amerika merkezlidir. Ayrıca marka lisansları, patent hakları ve fikri mülkiyetin büyük bölümü de ABD hukukuna tabidir. Bu unsurların tamamı bir markanın hangi ülkeye ait olduğunu belirleyen temel kriterlerdir. Dolayısıyla AMD Hangi Ülkenin sorusu bu yönleriyle ele alındığında cevap nettir: AMD bir Amerikan markasıdır.
AMD Boykot Mu?
Son yıllarda dünya genelinde yaşanan siyasi ve insani krizler, tüketicilerin satın alma tercihlerinde daha bilinçli davranmasına yol açtı. Bu bağlamda pek çok kişi, “AMD Boykot Mu?” sorusunun cevabını merak ediyor. AMD Boykot Mu? ifadesi özellikle sosyal medyada zaman zaman gündeme gelse de, resmi ve yaygın kabul görmüş bir küresel boykot listesinde AMD’nin yer aldığını söylemek mümkün değildir. Şirket, herhangi bir uluslararası yaptırım listesinde bulunmadığı gibi, resmî olarak da boykota tabi tutulmuş bir marka değildir.
Boykot çağrıları genellikle bir şirketin doğrudan bir devlet politikasıyla bağlantılı olması, insan hakları ihlallerine finansal destek sağladığına dair güçlü kanıtların ortaya çıkması ya da açık bir siyasi duruş sergilemesi durumunda gündeme gelir. AMD özelinde bakıldığında, böyle bir durum söz konusu değildir. AMD Boykot Mu? sorusunu doğuran iddialar çoğunlukla yanlış bilgiye, kulaktan dolma paylaşımlara veya başka şirketlerle yapılan hatalı kıyaslamalara dayanır.
AMD, küresel pazarda faaliyet gösteren, ürünlerini milyonlarca kullanıcıya ulaştıran ve çok sayıda ülkenin ekonomisiyle ticari ilişki içerisinde olan bir teknoloji şirketidir. Şirketin ana motivasyonu donanım geliştirmek, rekabetçi ürünler üretmek ve pazar payını artırmaktır. Siyasi tarafgirlik ya da devlet destekli bir ajanda doğrultusunda hareket ettiğine dair kamuoyuna yansımış somut bir veri bulunmamaktadır. Bu nedenle AMD Boykot Mu? sorusuna verilecek objektif yanıt olumsuzdur.
