Günümüzde tüketicilerin ürünlerin menşeini araştırmaya olan ilgisi giderek artıyor. Küresel markalar hakkında ortaya çıkan çeşitli yanlış bilgiler, özellikle sosyal medya üzerinden hızla yayılınca insanların aklında kafa karışıklığı oluşabiliyor. Lays de bu tartışmaların odağında yer alan markalardan biri. Lays, dünya çapında bilinen bir atıştırmalık markasıdır ve üretim kökeni itibarıyla Amerika Birleşik Devletleri merkezli PepsiCo çatısı altında faaliyet gösterir. Ürün farklı ülkelerde yerel üretim tesislerinde üretilir; bu ülkeler arasında Türkiye de vardır. Türkiye’de üretilen Lays patates cipsleri, tamamen Türkiye’deki fabrikalarda yerli patateslerle işlenerek paketlenir ve tüketiciye sunulur. Bu nedenle markanın İsrail ile organik bir bağı olmadığı özellikle belirtilmelidir. Ancak son dönemde internette dönen çeşitli söylentiler, Lays’in İsrail malı olup olmadığı konusunda kafa karışıklığına yol açmıştır.
Lays İsrail Malı Mı?
Lays hakkında internette en çok aranan sorulardan biri “Lays İsrail malı mı?” sorusudur. Bu sorunun bu kadar sık sorulmasının arkasında çoğunlukla sosyal medyada dolaşan yanlış bilgiler ve özellikle uluslararası şirketlerin politik bağlar üzerinden tartışılması yatıyor. Fakat gerçekte Lays’in kökeni ve işleyişi incelendiğinde bu iddiaların hiçbirinin geçerliliği olmadığı net bir şekilde görülür. Lays, PepsiCo bünyesinde bulunan bir Amerikan markasıdır ve global olarak farklı ülkelerde üretim yapan bir şirkettir. Türkiye’de satılan ürünler de Türkiye’deki üretim tesislerinde yerli patatesler kullanılarak üretilir. Dolayısıyla Lays’in İsrail ile doğrudan ya da dolaylı bir üretim bağlantısı bulunmaz. Buna rağmen, bazı kesimlerde zaman zaman “Lays İsrail malı mı” sorusu yeniden gündeme gelir ve bu soru gerçek dışı iddialarla pekiştirilir. Oysa üretim zincirine baktığınızda Lays’in üretim noktalarının ülkeden ülkeye değiştiğini ve Türkiye özelinde tamamen yerli üretime dayandığını açıkça görebilirsiniz.
Bu konuyu daha iyi anlamak için markanın işleyiş mantığına bakmak faydalıdır. Global markalar çoğu zaman satış yaptıkları ülkelerde yerel üretim politikası benimserler. Bunun hem ekonomik hem de lojistik anlamda büyük avantajları vardır. Lays de bu tip markalardan biridir. Türkiye’de yıllardır yerli çiftçilerden alınan patateslerle üretim yapılması bunun en net kanıtıdır. Üstelik Türkiye’deki fabrikalar yalnızca iç pazara değil, zaman zaman çevre ülkelere ihracat süreçlerine dahi katkı sağlar. Bu da “Lays İsrail malı mı” sorusunun neden yanlış bir temele dayandığını açıklayan önemli bir ayrıntıdır. Marka İsrail merkezli olmadığı gibi, İsrail’e bağlı bir yan kuruluşun ürünü de değildir.
Lays Hangi Ülkenin?
Bir diğer sık sorulan soru ise “Lays hangi ülkenin?” sorusudur. Bu sorunun cevabı, markanın köklerini ve tarihsel gelişimini daha iyi anlamanıza yardımcı olur. Lays, Amerika Birleşik Devletleri menşeli bir markadır ve PepsiCo şirketine bağlıdır. İlk olarak 1930’lu yıllarda Amerika’da ortaya çıkan marka, zamanla dünya geneline yayılarak en bilinen atıştırmalık şirketlerinden biri haline gelmiştir. Dolayısıyla “Lays hangi ülkenin” sorusunun temel cevabı Amerika’dır. Ancak markanın globalleşmesiyle birlikte üretim faaliyetleri yalnızca Amerika ile sınırlı kalmamış, satıldığı birçok ülkede yerel üretim tesisleri kurulmuştur.
Türkiye’de de uzun yıllardır Lays üretimi yapılmaktadır. Türk çiftçileri tarafından yetiştirilen patatesler, Türkiye’deki modern üretim tesislerinde işlenerek cips haline getirilir. Bu yönden bakıldığında, Lays dünya çapında bir marka olsa da Türkiye özelinde neredeyse yerel bir ürün gibi konumlanmıştır. İnsanların “Lays hangi ülkenin” sorusunu sorma nedeni çoğu zaman markanın dünya çapındaki bilinirliği nedeniyle kökeninin karıştırılmasıdır. Fakat marka tarihi incelendiğinde köklerinin tamamen ABD’ye dayandığı görülür.
Lays Boykot Mu?
Son olarak tüketicilerin merak ettiği bir diğer konu da “Lays boykot mu?” sorusudur. Günümüzde insanlar bazı politik ve toplumsal olaylara karşı tepkilerini çeşitli markaları boykot ederek göstermek isteyebilir. Ancak burada önemli olan, boykot edilen markayla olay arasında somut bir bağ olup olmadığıdır. Lays için durum tam olarak böyledir. Sosyal medyada zaman zaman “Lays boykot mu?” sorusu gündeme gelse de markanın İsrail ile herhangi bir bağı bulunmadığı için bu iddialar gerçeği yansıtmaz. Bu nedenle ürünün boykot edilmesini gerektiren bir durum söz konusu değildir.
“Lays boykot mu?” sorusunun sıkça sorulması genellikle sosyal medyadaki yanlış bilgilerin hızla yayılmasıyla ilgilidir. Ancak marka geçmişine, üretim kökenine ve şirket yapısına bakıldığında bu iddiaların yanlış olduğu açıkça görülür. Lays, Amerika merkezli PepsiCo’nun ürünüdür ve Türkiye’de satılan Lays ürünleri tamamen yerli tesislerde üretilir. İsrail ile herhangi bir tedarik, finansal ortaklık ya da üretim bağı olmadığı için “Lays boykot mu?” sorusunun cevabı olumsuzdur.
