Günümüzde tüketicilerin satın aldıkları ürünlerin menşei, şirket bağlantıları ve politik durumlardaki konumları sıkça merak edilen konular arasında yer alıyor. Özellikle küresel markaların dünya çapındaki karmaşık üretim ve dağıtım ağları, bazı yanlış anlaşılmalara zemin hazırlayabiliyor. Schweppes de bu konuda en çok merak edilen markalardan biri. 18. yüzyılda İsviçreli Jacob Schweppe tarafından geliştirilen ve kökeni İsviçre olan marka, daha sonra uzun yıllar İngiltere merkezli üretimleriyle de tanınmış bir gazlı içecek markası olarak dünyanın dört bir yanında tüketilen bir ürün hâline geldi. Bugün Schweppes farklı bölgelerde farklı şirketlerin lisansıyla üretilen ve dünya çapında oldukça yaygın olarak satılan bir markadır. Coğrafyaya göre markanın lisans sahibinin değişmesi, tüketicilerin kafasında zaman zaman “Bu ürün hangi ülkenin?”, “Her ülkede aynı şirket mi üretiyor?”, “Her üretici aynı politik bağlara mı sahip?” gibi soruların doğmasına sebep olabiliyor. Özellikle son yıllarda bazı markalarla ilgili yanlış bilgilendirmelerin sosyal medya üzerinden hızla yayılması, Schweppes’in de benzer şekilde tartışmalara konu olmasına neden olmuştur. Oysa marka geçmişi, üretim ağı ve sahiplik yapısı incelendiğinde Schweppes’in herhangi bir İsrail bağlantısı olmadığı net biçimde görülür.
Schweppes İsrail Malı Mı?
Schweppes hakkında tüketicilerin en sık yönelttiği sorulardan biri “Schweppes İsrail malı mı?” sorusudur. Bu soru özellikle dijital ortamda dolaşan bilgi kirliliği ve hatalı iddialar sebebiyle sıkça gündeme gelir. Ancak gerçek şu ki Schweppes İsrail malı değildir ve markanın herhangi bir İsrail şirketiyle bağlantısı bulunmamaktadır. Schweppes’in tarihsel kökeni 18. yüzyıla dayanır ve markanın kurucusu İsviçreli Jacob Schweppe’dir. Zaman içinde İngiltere’de faaliyet gösteren şirketin genişlemesiyle Schweppes birçok ülkede lisans anlaşmalarıyla üretilen uluslararası bir içecek markasına dönüşmüştür. Bu yüzden “Schweppes İsrail malı mı?” sorusunun cevabı nettir: Hayır, değildir. Markanın üretim ve lisans yapısı bölgeden bölgeye değişmekle birlikte, bu üretim ağlarında İsrail merkezli bir şirket veya bağlantı bulunmaz.
Bazı tüketicilerin “Schweppes İsrail malı mı?” sorusunu tekrar tekrar sormasının nedeni genellikle sosyal medya üzerinden yayılan doğruluğu ispatlanmamış iddialardır. Hâlbuki Schweppes çoğu ülkede ya Coca-Cola gibi dev global içecek şirketleri tarafından ya da bölgesel yetkili üreticiler tarafından üretilir. Bu şirketlerin hiçbiri İsrail merkezli değildir. Türkiye’de de Schweppes uzun yıllardır uluslararası içecek üreticilerinin Türkiye operasyonları tarafından üretilmekte ve dağıtılmaktadır. Bu anlamda “Schweppes İsrail malı mı?” sorusunun doğrudan yanıtı hem tarihi hem de güncel bilgiler ışığında olumsuzdur.
Ayrıca markanın resmi açıklamalarında ve kamuya açık ticari kayıtlarında da İsrail bağlantısına işaret eden herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Ürünün yalnızca İsrail’de bir distribütör tarafından satılıyor olması bazı tüketicileri yanıltabilmektedir; ancak bu birçok uluslararası marka için geçerli olan olağan bir durumdur ve ürünün menşeinin İsrail olduğu anlamına gelmez. Dolayısıyla tüketicilerin güvenle söyleyebileceği gerçek şudur: “Schweppes İsrail malı mı?” sorusu, dolaşan yanlış bilgilere rağmen gerçeği yansıtmamaktadır ve Schweppes’in herhangi bir şekilde İsrail ile doğrudan bir bağı bulunmamaktadır.
Schweppes Hangi Ülkenin?
Tüketicilerin merak ettiği bir diğer soru da “Schweppes hangi ülkenin?” sorusudur. Schweppes markası köken olarak İsviçreli bir girişimin ürünüdür; Jacob Schweppe tarafından 1783 yılında karbonatlı içecek teknolojisinin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Ancak ilerleyen yıllarda İngiltere’de faaliyet gösteren firma, markayı Avrupa ve dünya genelinde bilinen bir noktaya taşımıştır. Bugün Schweppes dünyanın birçok ülkesinde farklı şirketler tarafından lisansla üretilen uluslararası bir markadır. Bu nedenle “Schweppes hangi ülkenin?” sorusuna tek bir ülkeyi işaret ederek cevap vermek mümkün değildir. Ancak markanın kökeni hem İsviçre hem de İngiltere ile güçlü şekilde bağlantılıdır.
Bölgesel üretim farklılıkları da “Schweppes hangi ülkenin?” sorusunun sıkça sorulmasına neden olur. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri’nde Schweppes’in üretim ve dağıtımı Keurig Dr Pepper tarafından yapılırken, birçok Avrupa ülkesinde ve Türkiye’de ise Coca-Cola sistemine bağlı şirketler Schweppes üretiminden sorumludur. Yani Schweppes, dünyada tek bir üreticinin değil, markanın kullanım hakkını elinde bulunduran farklı bölgesel üreticilerin kontrolünde üretilen bir markadır. Dolayısıyla “Schweppes hangi ülkenin?” sorusunu yanıtlarken markanın global bir yapıya sahip olduğunu vurgulamak gerekir.
Elbette bazı ülkelerdeki tüketiciler ürünü yerel üretici üzerinden değerlendirdikleri için üretimin yapıldığı ülkeyi menşe olarak düşünebilirler. Ancak Schweppes gibi global markalarda marka sahibi ile üretici firma çoğu zaman farklıdır. Bu nedenle “Schweppes hangi ülkenin?” sorusu teknik açıdan markanın sahiplik ve tarihsel yapısına göre değerlendirilmelidir. Tüm bu bilgiler ışığında denilebilir ki Schweppes’in kökeni İsviçre ve İngiltere’ye dayanır, günümüzde ise dünya çapında farklı şirketlerin lisansıyla üretilen uluslararası bir içecek markasıdır.
Bu açıklamalar doğrultusunda “Schweppes hangi ülkenin?” sorusunun cevabı hem tarihsel hem de güncel açıdan anlaşılır hâle gelmektedir. Marka ne İsrail’e ne de başka bir politik yapıya bağlıdır. Tersine, tamamen ticari bir içecek markasıdır ve dünyanın birçok ülkesinde farklı üreticiler tarafından tüketicilere sunulmaktadır. Dolayısıyla tüketiciler bu ürünü incelerken köken ve güncel üretim konularını doğru şekilde değerlendirebilirler.
Schweppes Boykot Mu?
Son dönemde bazı markalarla ilgili boykot çağrılarının arttığı görülüyor ve bu çağrıların bir kısmı doğru bilgiye dayanmadığı gibi, bazı markalar haksız yere hedef hâline gelebiliyor. Bu nedenle birçok kişi “Schweppes boykot mu?” sorusunu sormaktadır. Bu soruya net bir biçimde şu şekilde cevap verilebilir: Schweppes boykot listelerinde resmi olarak yer alan bir marka değildir. “Schweppes boykot mu?” sorusunu gündeme getiren bazı küçük gruplar ve sosyal medya paylaşımları olsa da bu iddialar somut bir bilgiye dayanmamaktadır.
Zaman zaman markayla ilgili olarak “Schweppes boykot mu?” şeklinde yapılan yorumlar, genellikle markanın İsrail’le bağlantılı olduğuna dair yanlış bilgilere dayanmaktadır. Oysa markanın ne sahiplik yapısında ne üretim ortaklıklarında ne de ticari ilişkilerinde bir İsrail bağlantısı bulunmamaktadır. Bu nedenle “Schweppes boykot mu?” sorusu büyük ölçüde bilgi kirliliğinden kaynaklanmakta ve tüketicilerin yanlış yönlendirilmesine sebep olmaktadır.
Öte yandan bazı grupların çeşitli nedenlerle ürünü boykot listelerine eklediği iddia edilebilir; ancak bu boykotların resmî, geniş kapsamlı veya doğrulanabilir kaynaklara dayandığı söylenemez. Yani “Schweppes boykot mu?” sorusunun cevabı objektif olarak hayırdır. Ürün ne resmi boykot listelerinde yer alır ne de politik bir bağa sahiptir. Bu marka, kökeni Avrupa’ya dayanan ve dünya çapında çeşitli üreticiler tarafından tüketiciye sunulan ticari bir içecektir.
