Toyota markası, dünya genelinde milyonlarca insanın günlük yaşamında yer alan, güvenilirliği ve uzun ömürlü araçlarıyla bilinen köklü bir otomotiv markasıdır. Otomobil satın alırken ya da bir markaya karşı tutum geliştirirken tüketicilerin en çok merak ettiği konuların başında ürünün menşei gelir. Bu noktada Toyota’nın kökenine bakıldığında, markanın çıkış noktası açık ve nettir: Toyota, Japonya menşeli bir markadır. 1937 yılında Japonya’nın Aichi eyaletinde kurulan Toyota Motor Corporation, Sakichi Toyoda’nın sanayi vizyonunun bir sonucu olarak doğmuştur. İlk yıllarında dokuma tezgâhları üreten bir aile şirketiyken zamanla otomotiv sektörüne yönelmiş ve bugün dünyanın en büyük otomobil üreticilerinden biri hâline gelmiştir.
Günümüzde Toyota, sadece Japonya’da değil; Avrupa, Amerika, Asya ve Afrika’da da üretim tesislerine sahip küresel bir markadır. Bu durum, zaman zaman “acaba Toyota farklı ülkelerin mi, ya da belirli siyasi yapılarla bağlantısı var mı?” gibi soruların gündeme gelmesine neden olur. Özellikle son yıllarda sosyal medyada dolaşan boykot çağrıları, bazı markalar hakkında yanlış veya eksik bilgilerin hızla yayılmasına yol açabilmektedir. Toyota da bu tartışmaların merkezine zaman zaman çekilen markalardan biridir.
Toyota İsrail Malı Mı?
Son dönemlerde en çok sorulan sorulardan biri Toyota İsrail Malı mı sorusudur. Bu sorunun net ve kısa cevabı şudur: Hayır, Toyota İsrail malı değildir. Toyota, kuruluşundan bugüne kadar Japon sermayesiyle faaliyet gösteren bir markadır ve İsrail merkezli bir şirket değildir. Toyota İsrail Malı mı iddiası, çoğunlukla sosyal medyada yayılan söylentilere dayanmaktadır.
Toyota Motor Corporation’ın hissedar yapısına, yönetim merkezine ve üretim stratejilerine bakıldığında İsrail ile doğrudan bir bağ bulunmaz. Şirketin ana merkezi Japonya’dadır ve küresel operasyonları da buradan yönetilir. Toyota İsrail Malı mı tartışmasının ortaya çıkmasında, markanın dünyanın birçok ülkesinde araç satması ve bazı ülkelerde distribütörler aracılığıyla faaliyet göstermesi etkili olmuştur. Bir markanın belirli bir ülkede satış yapması ya da distribütörünün o ülkede bulunması, o markanın menşeinin değiştiği anlamına gelmez.
Toyota İsrail Malı mı sorusuna yanıt arayanların sıklıkla gözden kaçırdığı bir nokta da çok uluslu şirketlerin çalışma biçimidir. Toyota, İsrail dâhil olmak üzere pek çok ülkede araç satışı yapmaktadır. Ancak bu satışlar, yerel distribütörler üzerinden yürütülür. Bu durum, markanın İsrail’e ait olduğu ya da İsrail tarafından yönetildiği anlamına gelmez. Toyota İsrail Malı mı iddiası bu açıdan da gerçeği yansıtmaz.
Ayrıca Toyota’nın Ar-Ge çalışmaları, ana üretim kararları ve stratejik yatırımları Japonya merkezlidir. İsrail’de bazı teknolojik firmalarla yapılan sınırlı iş birlikleri ise sektördeki birçok küresel markanın yaptığı türden ticari ve teknolojik anlaşmalardır. Bu tür iş birlikleri, markanın kimliğini veya menşeini değiştirmez. Toyota İsrail Malı mı sorusu bu nedenle bilgi kirliliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.
Sonuç olarak Toyota İsrail Malı mı sorusuna verilecek cevap açıkça hayırdır. Toyota, Japonya kökenli bir markadır ve İsrail devletiyle ya da İsrail sermayesiyle doğrudan bir bağı bulunmamaktadır.
Toyota Hangi Ülkenin?
Toyota Hangi Ülkenin sorusu, markayla ilgili en temel ama en sık tekrarlanan sorulardan biridir. Bu sorunun cevabı nettir: Toyota Japonya’nındır. Toyota Hangi Ülkenin denildiğinde, markanın tarihine ve kurumsal yapısına bakmak yeterlidir. 1937 yılında Japonya’da kurulan Toyota, Japon sanayi kültürünün ve mühendislik anlayışının en önemli temsilcilerinden biridir.
Toyota Hangi Ülkenin sorusunun kafa karıştırıcı olmasının nedeni, markanın küresel ölçekte üretim yapmasıdır. Türkiye, İngiltere, Fransa, ABD gibi birçok ülkede Toyota fabrikaları bulunmaktadır. Ancak bu fabrikalar, Toyota’nın o ülkeye ait olduğu anlamına gelmez. Bu tesisler, Japonya merkezli şirketin yurt dışındaki üretim kollarıdır. Toyota Hangi Ülkenin sorusuna cevap verirken üretim yapılan ülke ile markanın kökeni arasındaki farkı iyi ayırt etmek gerekir.
Toyota Hangi Ülkenin sorusuna verilecek yanıtta kültürel ve yönetsel yapı da önemlidir. Şirketin yönetim kurulu, üst düzey yöneticileri ve temel karar mekanizmaları Japonya’da konumlanmıştır. Toyota’nın ünlü üretim felsefesi olan “Kaizen” ve “Toyota Production System” tamamen Japon iş kültürüne dayanmaktadır. Bu da Toyota Hangi Ülkenin sorusuna güçlü bir şekilde Japonya cevabını verir.
Bazı tüketiciler, araçlarının üzerinde “Made in Turkey” veya “Made in UK” gibi ibareler gördüğünde Toyota Hangi Ülkenin diye yeniden düşünebilmektedir. Oysa bu ibareler sadece üretim yerini gösterir. Marka kimliği ve sahiplik yapısı değişmez. Toyota Hangi Ülkenin sorusu bu noktada yanlış bir algıyla tekrar gündeme gelir.
Özetle Toyota Hangi Ülkenin sorusunun cevabı her koşulda Japonya’dır. Marka, Japon sermayeli, Japon kültürlü ve Japon yönetimli bir otomotiv devidir.
Toyota Boykot Mu?
Toyota Boykot mu? sorusu, özellikle politik ve insani hassasiyetlerin arttığı dönemlerde daha sık gündeme gelmektedir. Genel çerçevede bakıldığında Toyota Boykot mu? sorusunun cevabı hayırdır; Toyota’ya yönelik resmî ve geniş çaplı bir boykot kararı bulunmamaktadır. Toyota Boykot mu? iddiaları daha çok bazı sosyal grupların çağrılarına dayanmaktadır.
Bazı aktivist gruplar, küresel markaların belirli ülkelerde faaliyet göstermesini gerekçe göstererek boykot çağrısı yapabilmektedir. Toyota Boykot mu? tartışmalarında da benzer bir durum söz konusudur. Ancak bu çağrılar, markanın İsrail ile doğrudan bir bağlantısı olduğu anlamına gelmez. Toyota Boykot mu? sorusunun bu noktada dikkatli değerlendirilmesi gerekir.
Toyota Boykot mu? diyen grupların iddiaları incelendiğinde, somut ve doğrudan bir bağdan ziyade varsayımlara dayalı söylemler öne çıkar. Oysa Toyota’nın İsrail ile özel, siyasi veya ideolojik bir ilişkisi bulunmamaktadır. Şirketin ticari faaliyetleri, dünya genelinde birçok ülkede olduğu gibi standart distribütörlük ve satış çerçevesindedir. Toyota Boykot mu? sorusu bu nedenle resmi kaynaklar açısından desteklenmemektedir.
